Windows Taakbeheer is zo’n tooltje waar de meeste gebruikers van Windows 10 zich nauwelijks mee bezig zullen houden. Best jammer, want soms kun je er verdraaid interessante informatie uit halen!
Windows Taakbeheer geeft niet alleen een overzicht van alle draaiende processen weer, maar ook hun relatieve belasting, verdeeld over diverse categorieën. Denk aan CPU, netwerk en schijf. Je kunt daardoor razendsnel zien of een proces wellicht veel te veel (continu) processor- of schijfbelasting veroorzaakt. En daarmee heb je dan in een handomdraai dé verklaring te pakken voor die constant loeiende laptop ventilator. Ook vastgelopen processen zijn eenvoudig te herkennen, terwijl de echte speurneuzen ook ongewenste processen er snel uitpikken. Denk in dat geval aan bijvoorbeeld adware. Verder kunnen processen in geval van nood afgesloten worden middels de rechter muisknop, al moet je daar een beetje mee uitkijken. Een systeemproces afsluiten kan leiden tot een niet meer werkend Windows. Gebruik Taakbeheer in eerste instantie vooral als een soort van patiënt-monitor, dat is veilig en praktisch.
Gebruik
Om Taakbeheer te starten, klik je met de rechter muisknop op een leeg stukje taakbalk. Klik dan in het geopende contextmenu op Taakbeheer. Zeker als je dit programma nog nooit hebt gebruikt staat dit ongetwijfeld in de meest minimalistische weergave waarin je weinig interessante informatie aantreft. Klik in het venster Taakbeheer dan ook als eerste op het knopje voor Meer details. Sleep het venster vervolgens groter, zodat – qua breedte – alle kolommen op het standaard geopende tabblad Processen zichtbaar zijn. Je kunt nu per kolom op- of aflopend selecteren; telkens als je op de kolomtitel klikt verandert de sorteervolgorde. Als je bijvoorbeeld de kolom CPU aflopend hebt gesorteerd, zie je de meest belastende processen bovenaan. In een Windowssysteem waar geen verdere programma’s geopend zijn, hoort de totale belasting veelal niet meer dan 1…3% te bedragen, op een ouder systeem misschien net ietsje meer. Zie je hier belastingen van continu meer dan 10%, dan is er iets geks aan de hand. Check in zo’n geval welk proces de meeste belasting vormt. Blijkt dat je virusscanner te zijn die net met een achtergrondscan of een update bezig is, dan heb je alvast een logische verklaring gevonden! Je zult in dat geval zien dat na een tijdje de belasting weer zakt. Processen die continu een hoge belasting vormen is meestal iets mis mee. Check dan eens of er een update voor het getroffen programma is. Of kijk of er op de Systeemwerkbalk rechts onderin beeld een tool staat die continu draait. Sluit je die tool daar af en daalt de processorbelasting dan weet je de oorzaak. Het is dan aan jou om te beslissen of je die tool (continu draaiend) op je systeem wilt hebben.
Let op de uitschieters
Eenzelfde check kun je doen bij schijfactiviteiten, netwerkverkeer en – tegenwoordig – zelfs de GPU. Kijk er vooral naar gekke uitschieters die langdurig zichtbaar blijven. Af en toe een piek van een paar seconden van een of ander proces is geen probleem; soms moet er wat gebeuren. Wil je liever een grafische weergave van de belastingen van de diverse onderdelen, dan kan dat ook. Klik in het venster Taakbeheer op Prestaties. Nadeel is dat je dan de afzonderlijke processen niet meer ziet. Wil je én grafieken én gedetailleerde informatie, klik dan op Broncontrole openen onderaan deze tab. Een oude bekende opent dan: Broncontrole. Met inderdaad een combi van alle mogelijkheden.
Meer tabbladen
Taakbeheer biedt nog andere tabs. Onder App-geschiedenis vind je de gebruikstijd van Windows-apps, mocht je daar geïnteresseerd in zijn. De tab Opstarten is interessanter, hier vind je de processen/programma’s die samen met Windows gestart worden. Als het een beetje meezit zie je er ook een tijdsindicatie achter staan betreffende de opstarttijd. Als die erg lang is, zou je kunnen overwegen om het betreffende programma niet meer automatisch te laten starten. Onder Gebruikers vind je het percentage dat een gebruiker aan belasting vormt en onder Details is gedetailleerde informatie betreffende lopende processen te vinden, inclusief het PID ofwel Process Identification. Dat heb je soms nodig als je ergens in een crashlog alleen een PID van een proces tegenkomt; hier kun je achterhalen om welk proces het dan gaat. Let wel: die PID verschilt per Windows-sessie, dus na herstarten van je systeem heb je niks meer aan een PID uit de sessie voor de herstart. De laatste tab Services geeft een overzicht van alle lopende en gestopte Windows services. Met een rechter muisklik kun je services handmatig stoppen of starten, maar dan moet je wel heel precies weten waar je mee bezig bent!